De boterbloem is herkenbaar aan de felgele, glanzende bloemen die in de zomermaanden het gazon opvrolijken. Toch is de boterbloem een ongewenste gast: de wortels scheiden stoffen af die de groei van gras bemoeilijken. In dit artikel lees je hoe je boterbloemen herkent, voorkomt en effectief verwijdert uit je gazon.
Boterbloem herkennen
In Nederland komen twee soorten boterbloemen veelvuldig voor in het gazon: de kruipende boterbloem (Ranunculus repens) en de scherpe boterbloem (Ranunculus acris). Beide soorten zijn herkenbaar aan de felgele, glanzende bloemblaadjes – vijf per bloem – die het zonlicht weerkaatsen.
De kruipende boterbloem wordt maximaal 50 centimeter hoog en verspreidt zich via bovengrondse uitlopers die op de grond nieuwe wortels vormen. De scherpe boterbloem groeit meer rechtop en kan een hoogte van 100 centimeter bereiken. De bladeren van beide soorten zijn handvormig ingesneden.
Wanneer groeit de boterbloem?
Boterbloemen bloeien voornamelijk van mei tot en met september. Het zijn echte zomerplanten die gedijen bij hoge temperaturen en veel zonuren. Door het veranderende klimaat met warmere voorjaren kan de bloei tegenwoordig al eerder beginnen.
Boterbloemen groeien met name snel op vochtige en natte gronden. In de zomermaanden, wanneer het gazon regelmatig wordt besproeid, krijgen boterbloemen extra kans om zich te ontwikkelen.
Waarom is de boterbloem een probleem in het gazon?
De boterbloem is niet alleen een cosmetisch probleem – de plant brengt daadwerkelijk schade toe aan het gazon. De wortels scheiden stoffen af die de groei van gras en andere planten bemoeilijken. Het gras rondom boterbloemen groeit daardoor minder goed, waardoor kale plekken kunnen ontstaan.
De kruipende boterbloem verspreidt zich bovendien actief via bovengrondse uitlopers. Eén plant kan zo in korte tijd een groter oppervlak innemen. Op vochtige gronden verloopt deze verspreiding extra snel.
Boterbloemen in het gazon voorkomen
Voorkomen is effectiever dan bestrijden. Met deze maatregelen beperk je de kans op boterbloemen in je gazon:
- Sproei niet overmatig: boterbloemen houden van vochtige grond. Geef je gazon voldoende water, maar voorkom dat de grond doorweekt raakt.
- Maai niet te kort: houd een maaihoogte van minimaal 3 cm, bij voorkeur 4 cm aan. Te kort gemaaid gras geeft boterbloemen en ander onkruid meer ruimte om te groeien.
- Bemest regelmatig: een goed gevoede grasmat groeit dicht en sterk. Bemest ieder seizoen met de juiste voeding.
- Herstel kale plekken: open plekken in het gazon zijn een uitnodiging voor onkruid. Zaai ze in met graszaad of leg nieuwe graszoden.
- Steek nieuwe boterbloemen direct uit: zodra je een jonge boterbloem ziet verschijnen, steek deze dan meteen uit de grond voordat de plant zich kan vestigen.
Boterbloemen bestrijden en verwijderen
Uitsteken met een onkruidsteker
De meest effectieve handmatige methode is het uitsteken van boterbloemen met een onkruidsteker of tuinvork. Zorg dat je de volledige wortel meeneemt. Bij de kruipende boterbloem is het belangrijk om ook de bovengrondse uitlopers te verwijderen, anders vormen deze opnieuw wortels.
Maaien
Regelmatig maaien helpt om de bloemen af te snijden en zaadvorming te voorkomen, maar verwijdert de wortels niet. De boterbloem zal na het maaien opnieuw uitlopen. Maaien is daarom meer een ondersteuning dan een oplossing.
Biologisch bestrijdingsmiddel
Bij grotere oppervlakken kun je een biologisch bestrijdingsmiddel toepassen. Pas dit bij voorkeur toe in een periode dat het gras actief groeit (voorjaar of vroege zomer), zodat eventuele schade aan de grasmat snel herstelt. Zorg dat het middel is toegelaten door het Ctgb.
Na het verwijderen van boterbloemen is het belangrijk om kale plekken direct te herstellen. Bemest het gazon en zaai in, of leg graszoden voor een direct dicht resultaat.
Veelgestelde vragen
Boterbloem
Is de boterbloem giftig voor mensen of dieren?
Ja, de boterbloem is giftig bij inname. De plant bevat ranunculine, dat bij contact met het slijmvlies irriterend werkt. Voor grazende dieren zoals paarden en koeien is dit een serieus risico bij grote hoeveelheden. In de tuin bij mensen is het risico beperkt, maar let op kleine kinderen.
Kan de boterbloem ook in nat gras voorkomen?
Ja. De kruipende boterbloem houdt van vochtige plekken en kan ook groeien op slecht afwaterende gazons. Zorg voor goede drainage als de boterbloem telkens terugkomt op natte plekken. Belucht de bodem en breng zand aan als de grond te zwaar is.
Hoe voorkom ik dat de boterbloem terugkomt?
De meest effectieve preventie is een dichte, goed gevoede grasmat. Boterbloemen vestigen zich het makkelijkst op kale en zwakke plekken. Bemest drie keer per jaar, verticuteren jaarlijks, en zaai kale plekken direct in zodra ze ontstaan.
Helpt maaien om de boterbloem terug te dringen?
Maaien alleen is niet voldoende: de boterbloem groeit laag en herstelt snel. Maar frequent maaien vertraagt de zaadvorming. Combineer kort maaien met uitsteken van de wortels voor beter resultaat. Let op: de wortelstukken in de maaimachine kunnen de boterbloem verspreiden bij mulchmaaiers.
Wanneer is de boterbloem het makkelijkst te verwijderen?
Het vroege voorjaar is het beste moment: de plant is dan nog klein, de wortels zijn minder vertakt en de grond is nog zacht van de winter. Steek de jonge planten zo vroeg mogelijk uit voor ze bloeien en zaden vormen.
Mijn gazon staat vol boterbloemen, wat nu?
Als meer dan een kwart van het gazon door boterbloem is overgenomen, is herleggen vaak sneller dan uitsteken. Verwijder het oude gazon, bereid de bodem voor en leg nieuwe graszoden. Je hebt dan dezelfde dag een schoon, gesloten gazon zonder onkruid.
Zijn boterbloemen schadelijk voor het gazon?
Ja, de wortels van boterbloemen scheiden stoffen af die de groei van gras en andere planten bemoeilijken. Het gras rondom boterbloemen groeit daardoor minder goed, waardoor kale plekken kunnen ontstaan.
Hoe verwijder ik boterbloemen uit het gazon?
Steek boterbloemen zo vroeg mogelijk uit de grond met een onkruidsteker, inclusief de wortels. Bij grotere oppervlakken kun je een biologisch bestrijdingsmiddel toepassen, bij voorkeur wanneer het gras ook actief groeit.
Wanneer bloeien boterbloemen?
Boterbloemen bloeien voornamelijk van mei tot en met september. Ze gedijen bij hoge temperaturen en veel zonuren. Door het mildere klimaat kan de bloei tegenwoordig eerder beginnen.
Wat is het verschil tussen kruipende en scherpe boterbloem?
De kruipende boterbloem wordt maximaal 50 cm hoog en verspreidt zich via bovengrondse uitlopers. De scherpe boterbloem kan tot 100 cm hoog worden en groeit meer rechtop.
Lees ook: basic graszoden, graszoden aanleggen.
